Asset Publisher Asset Publisher

Lasy Nadleśnictwa Katowice

To naprawdę niezwykłe, że centrum ogromnej aglomeracji przemysłowej obfituje w dary natury - ponad 14 tysięcy hektarów lasów - najbogatszych ekosystemów naszej planety.

     Teren Nadleśnictwa Katowice ma charakter płaskowyżu z niewielkimi wzniesieniami. Wysokość bezwzględna najniższego punktu wynosi ok. 239 m n.p.m. - jest on położony w dolinie Kłodnicy, w okolicach Rudy Śląskiej. Wysokość bezwzględna najwyższego punktu - "Wzgórza Wandy" - wynosi 352 m n.p.m., położony jest on w oddziale 84 obrębu Murcki. Według „Geografii regionalnej Polski" J. Kondrackiego, leży w makroregionie Wyżyny Śląskiej. Pierwotnie ukształtowana w okresie mezozoicznym rzeźba terenu Wyżyny Śląsko-Krakowskiej ulegała na przełomie wieków silnym procesom krasowym i erozyjnym formującym rzeźbę.
Głównym czynnikiem modelującym naturalną rzeźbę terenu stał się w ciągu ostatnich dwustu lat człowiek. Pierwotna rzeźba terenu została zaburzona w wyniku przeobrażeń związanych z budownictwem mieszkaniowym i przemysłowym oraz przede wszystkim eksploatacją kopalin i składowaniem odpadów. Wyżyna Śląska to obszar zasobny w bogactwa mineralne. Rejon Katowic należy do najzasobniejszych w węgiel kamienny terenów Zagłębia Górnośląskiego. Z innych znajdujących się na terenie bogactw mineralnych o znaczeniu jednak podrzędnym wymienić można iły trzeciorzędowe oraz gliny zwałowe i piaski wykorzystywane do celów budowlanych.
Na skutek działalności człowieka, w wyniku niwelacji, czy eksploatacji powierzchniowej i wgłębnej kopalin uległo częściowemu lub całkowitemu zatarciu szereg naturalnych form terenu. Pojawiły się natomiast liczne nowe formy zwane antropogenicznymi. Najsilniejszym tego rodzaju przemianom uległa północno-zachodnia, centralna i północno-wschodnia część Katowic. Przeważają tu różne elementy związane z liniami komunikacyjnymi, jak nasypy, wykopy, wypełnione wodą wyrobiska po eksploatacji gliny i piasku podsadzkowego, zwały węglowe i hutnicze oraz tzw. powierzchnie zrównania antropogenicznego, jak tereny składowe, kolejowe, osadniki mułu węglowego itp. Tereny zmienione przez człowieka tkwią tu jak "wyspy" w krajobrazie posiadającym cechy naturalnego i kulturowego.

    Klimat tego obszaru charakteryzuje się typowymi cechami klimatu przejściowego między wpływami klimatu kontynentalnego i klimatu oceanicznego. Przeważają wilgotne masy powietrza polarno-morskiego znad północnego Atlantyku o częstotliwości występowania w ciągu roku ok. 65%. Powietrze oceaniczne powoduje występowanie łagodnych i krótkich zim, przynosi duże zachmurzenie oraz opady deszczu i śniegu, a także częste odwilże. Latem powietrze polarno-morskie powoduje ochłodzenie oraz wzrost zachmurzenia połączony z opadami.

Wybrane elementy klimatyczne
Zachmurzenie

  • liczba dni pogodnych ok.60 (stopień zachmurzenia 0-2),
  • liczba dni dość pogodnych 75-80 (stopień zachmurzenia 2-5),
  • liczba dni z zachmurzeniem konwekcyjnym 25-30 (typowe dla półrocza ciepłego bez chmur warstwowych),
  • liczba dni chmurnych 110 - 115 (stopień zachmurzenia 5-8),
  • liczba dni pochmurnych ok.115 (stopień zachmurzenia 8-10),
  • liczba dni z zachmurzeniem warstwowym 105 (typowe dla półrocza chłodnego bez chmur wysokich).

Opady atmosferyczne i zjawiska towarzyszące

  • średnia liczba dni z opadami 150-160,
  • średnia liczba dni z opadami śnieżnymi 45,
  • średnia liczba wypadków gradu na 1000 km2 16,
  • średnia liczba dni z szatą śnieżną 75,
  • średnia liczba dni z burzą 22,
  • udział opadów półrocza letniego (IV-IX) w rocznej sumie opadów 60-65%.

     Na obszarze nadleśnictwa długość okresu wegetacyjnego kształtuje się w granicach 210 – 220 dni. Jego początek zazwyczaj wypada w pierwszej dekadzie marca, a koniec w drugiej dekadzie października.

      Z punktu widzenia hodowli lasu bardzo ważny jest mikroklimat, który może znacznie modyfikować warunki klimatyczne regionu. Mikroklimat kształtują takie czynniki jak: wzniesienie nad poziom morza, mezorelief, skały macierzyste, stan gleby i sposób jej użytkowania oraz rodzaj pokrywy roślinnej, zabudowania i zakłady przemysłowe.
Na szczególną uwagę zasługują ekstremalne zjawiska pogodowe, które w ostatnich latach miały miejsce w tym regionie:

  • silne wiatry o charakterze huraganowym powodujące wiatrołomy,
  • trąby powietrzne (odnotowane w sąsiednich nadleśnictwach). Są to silne lokalne wiatry spowodowane dużymi różnicami termicznymi podłoża. Prędkość wiatru może dochodzić do 50 m/s. Ich utworzenie i przemieszczanie się powoduje lokalnie znaczne zniszczenia w zabudowie i drzewostanie,
  • okresy suszy i wysokich temperatur w okresie wegetacyjnym, częste w ostatnich latach, wpływające na kondycję drzewostanów,
  • szybkie ustąpienie pokrywy śnieżnej i dotkliwa susza mrozowa,
  • intensywne opady deszczu powodujące podtopienia.

    Tereny nadleśnictwa (Atlas Podziału Hydrograficznego Polski, Warszawa 2005) należą (według jednostek podziału hydrograficznego) do obszaru (1) - dorzecza Odry oraz do obszaru (2) – dorzecza Wisły.
Na wody powierzchniowe składa się sieć rzeczna oraz wody stojące. Sieć rzeczna jest stosunkowo uboga i nosi ślady ingerencji gospodarczej człowieka. Działalność gospodarcza skierowana dotychczas była na odwadnianie, stąd licznie występująca sieć rowów i kanałów. Przez teren nadleśnictwa przechodzi granica wododziałowa pierwszego rzędu między dorzeczem Odry i Wisły. Na warunki wodne istotny wpływ ma lokalne ukształtowanie terenu oraz charakter podłoża. W lasach Nadleśnictwa często występują lokalne bagienka w zagłębieniach terenu oraz w źródliskach. W całym nadleśnictwie zewidencjonowano  ponad 270 bagien o łącznej powierzchni przekraczającej 70 ha. Bagna, oczka wodne to obszary ważne dla równowagi ekologicznej lasów nadleśnictwa.